Zrozum hormony we krwi

Testosteron to główny męski hormon płciowy, choć obecny i istotny także u kobiet. Wspiera masę mięśniową, gęstość kości, libido, nastrój, produkcję czerwonych krwinek oraz rozmieszczenie tkanki tłuszczowej.

Estradiol to najsilniejsza i najważniejsza postać estrogenu, wytwarzana głównie w jajnikach. Reguluje cykl menstruacyjny, wspiera gęstość kości, wpływa na nastrój i działa na wiele innych układów organizmu.

Kortyzol to podstawowy hormon stresu w organizmie, wytwarzany przez nadnercza. Reguluje reakcję na stres, poziom cukru we krwi, czynność układu odpornościowego, procesy przeciwzapalne i metabolizm.

DHEA-S to androgen (hormon typu męskiego) wytwarzany przez nadnercza. Jest prekursorem hormonów płciowych i uczestniczy w funkcjach układu odpornościowego i metabolizmie energetycznym.

LH jest wytwarzany w przysadce mózgowej. U kobiet wyzwala owulację, a u mężczyzn pobudza produkcję testosteronu. Wspólnie z FSH reguluje funkcje rozrodcze.

FSH jest wytwarzany w przysadce mózgowej. Pobudza dojrzewanie pęcherzyków w jajnikach oraz produkcję plemników w jądrach. Stanowi ważny wskaźnik rezerwy jajnikowej i funkcji jąder.

Prolaktyna to hormon wytwarzany przez przysadkę mózgową. Po porodzie pobudza produkcję mleka. Poza okresem ciąży i karmienia uczestniczy w regulacji układu odpornościowego i czynności rozrodczych.

Wolny testosteron to niewielka frakcja testosteronu, która nie jest związana z SHBG ani z albuminą — biologicznie dostępna postać działająca na tkanki. Często lepiej odzwierciedla objawy niż testosteron całkowity, zwłaszcza gdy stężenie SHBG jest poza zakresem.

SHBG to białko wytwarzane w wątrobie, które wiąże testosteron i estradiol we krwi, regulując, jaka ich część jest biologicznie dostępna dla tkanek.

Progesteron to hormon steroidowy wytwarzany głównie przez jajniki (a w ciąży w dużych ilościach przez łożysko). Przygotowuje błonę śluzową macicy do implantacji i wspiera wczesną ciążę.

IGF-1 jest wytwarzany głównie w wątrobie w odpowiedzi na hormon wzrostu (GH). Ponieważ stężenie GH szybko się zmienia, IGF-1 — który jest znacznie stabilniejszy — jest preferowanym markerem ogólnej aktywności hormonu wzrostu.

GH jest wytwarzany przez przysadkę mózgową w sposób pulsacyjny w ciągu dnia i nocy. U dzieci napędza wzrastanie, a u dorosłych wspiera metabolizm, beztłuszczową masę ciała i gęstość kości.

17-OH-progesteron to produkt pośredni w biosyntezie steroidów nadnerczowych. Wykorzystuje się go głównie w przesiewie i monitorowaniu wrodzonego przerostu nadnerczy (CAH/WPN).

Androstendion to prekursor androgenów wytwarzany przez nadnercza i gonady. Może być przekształcany w testosteron i w estrogeny.

AMH jest wytwarzany przez małe pęcherzyki w jajnikach (a u mężczyzn przez komórki Sertolego w jądrach). U dorosłych kobiet jest kluczowym markerem rezerwy jajnikowej — pozostałej puli komórek jajowych.

PSA to białko wytwarzane przez tkankę gruczołu krokowego. Stężenie całkowitego PSA we krwi jest jednym z elementów rozmowy z lekarzem o zdrowiu prostaty — samo w sobie nie jest badaniem diagnostycznym.

Wolny PSA to frakcja PSA we krwi, która NIE jest związana z innymi białkami. Oznacza się go razem z PSA całkowitym, aby uściślić interpretację — klinicznie omawia się zwykle stosunek wolnego PSA do PSA całkowitego.

Procent wolnego PSA to udział PSA, który nie jest związany z innymi białkami, w PSA całkowitym. Wartość oblicza się jako (wolny PSA ÷ PSA całkowity) × 100 i to właśnie ten wskaźnik jest klinicznie użyteczny przy oznaczaniu wolnego PSA.